Barayo Ka Rumah Anduang
Oleh :
NAMA : NADIA HERVINA
NIM : 2310741004
Langik sabana carah baawan di pagi Hari Rayo tu. Angin kampuang manimbuak lambuak padi nan alah masak, bungo jambu ketek barabuik di angin pagi. Hari ko, hari nan diagungkan dek urang Islam. Hari basuo, hari manyato, hari nan dima urang saliang elok-elok an jo maaf- mamaafan.
Di dapua rumah, Amak mambuek katupek, sambia mambuek gulai cubadak jo samba lado tanak. Di Dalam rumah , Ayah manggosok baju koko putihnyo, alah rapi digantuang jo saruang batiaknyo . Kami jo anak baranak jo ampek urang anaknyo yo itu Ica , si anak gadih ciek-cieknyo, jo tigo anak laki-laki itu Rafi, Bima, jo Dilan.
Amak , alun masak katupek tu lai ?” tanyo Bima dari lua, nan alah bagageh .
“Ndak saba bana ba a ang jadi anak. Katupek tu alun masak, Tunggu sabanta lai ,” jawek Amak sambie manyundu api dapua jo kayu.
“ Rafi, atakan sadolah ka oto. barangkek jam tujuah untuak pai Sumbayang Dakek Umah, ndak lambek di jalan,” Ayah manyuruah.”
Awak ka pai barayo ka rumah Anduang di kampuang Bonai, kampuang asa Ayah . Tradisi nan indak ka diubah-ubah , alah salasai sumbayang rayo , salaman jo Amak Ayah ,sampiang umah jo sakuliliang Kampuang Dakek umah , tu mambuek Hati sanang Hari Rayo mandatangan Hari nan Saliang maaf -maafaan.
Sumbayang Rayo di Dakek Surau Umah, jam tujuah pagi Angin nan sajuak ambun nan di pucuk daun. Takabia tatok mangiang di talingo. Sasudah sumbayang, awak pulang ka rumah untuak maaf-maafan. Awak barisi, dari nan paliang tuo Ayah , Amak, sudah tu anak-anak.
“Amak, maafan Ica sagalo salah ica salamo ko. Alah manjadi anak indak manuruik ,” ica sambie basalam ka Amaknyo , aie mato Amaknyo manitik Jatuah Ka Bawah.
“Nak, Ica anak Amak Padusi surang nyo, Amak doaan Ica jadi padusi nan saba nan Elok, “ bisa mambaok amak ka Rangkuaan.
Rafi jo adiak-adik nyo manangih, sabalum nyo inyo bacakak -cakak cakiak-cakiak . Di rayo mambuek hati maraso luluah , hati maraso lapang untuak saliang kasih sayang.
Jam sambilan, oto alah taisi kue Rayo , katupek gulai Cubadak. Perjalanan ka kampuang Bonai indak lamo bana, ndak cukuik sajalam dari rumah di Pauh kamba, Ndak ado macet.
“Nda saba ka rumah Anduang,” kecek Dilan nan duduak di tangah.
“Anduang ndak ado macik Hp , jadi sanang nyo kalau awak ka situ,” kato Rafi.
“Ndak ado HP, tapi hatinyo tu paling raso nan dalam,” baleh Mak sambie manyingkek galak.
Tibo di kampuang Bonai, kampuang disambuik jo sawah nan rimbun, batang waru, di rumah anduang nan aniang dan sajuak tapi anduang maraso kasapian di siko . Rumah anduang nampak , disinan banyak batang- batang pinang, rumahnyo tabuek dari kayu di ateh tiang, dindiangnyo masih dicaik rapi.
Assalamu’alaikum, Anduang !” awak basorak.
Anduang turun dari rumah jo kain saruang. badannyo ketek , jo Hati nan Sanang.
“Ado cucu Anduang tibo! Masha Allah, alhamdulillah... barayo bana, barayo bana...” kecek Anduang, langsuang manyambuik awak.
Dipapahnyo dek cucu, dibaok ka paluakan, dicium di kaniang, sudah tu didoaannyo.
“Anduang, doakan umua panjang, pinta-pinta, basaba jo basaba,” kato Anduang sabalum mamaluak awak.
Mak basalaman jo Nenek, balinang aie mato duo-duonyo.
Awak disambuik jo Hati nan sanang jo Ramah , katupek nan masih angek, samba lado itam, gulai kapalo lauak, lamang tapai, jo kue rayo nan disusun dalam dulang.
“ica , tolong turun nan lamang Mamak Ita di kampuang Tangah,” kecek Mak.
“Ba, Mak,” jawek sambie mamacik Kapalo.
Awak hanyo bakaliaran sajo ka rumah-rumah Mamak, Uni, Jo Etek. Di rumah-rumah ko, dikatangahkan carito-carito lamo, kaba tantang anak-anak di parantauan, baralek nan ka datang, sarato kaba tantang urang kampuang nan sadang mangaji atau batampek.
“Eh Ica , rancak bana baju rayo ko. Jan bagaluak di sawah,” garah Mamak Ita.
“Indak Mamak. Ambo ko lah gadih gadang kini,” jawek Ambo sambia galak gadang.
Satiok rumah di kampuang lah disabuik jo cinto. Indak ado urang nan diasiangan. Hari Rayo adolah hari persatuan.
Siang hari, awak pai mamcaliak ado kegiatan di dakek Rumah anduang , ado pertunjuaan silek jo randai. Ado mampatunjuakkan Maambek Paluik Jo Pencak Silat, disambuik jo tapuak tangan urang kampuang. Sudah tu ado namonyo panggilan untuak Randai, jo suaro nan lucu sarato manyanangkan hati.
“Rafi, waang bantuak calon tuan rumah panggung,” kecek Abak sambia mahiruik kopi dari lapau di muko surau.
“Yo, asa jan lupo jo kampuang,” jawek Mak.
Di halaman, ado anak-anak sadang bamain tiang panjang, main batu pitil, jo kulik jambu patuik-patuik. Kampuang rami, sabana rami.
Sore hari, awak baliak ka rumah anduang liak. Duduak basamo basamo di rumah, Mak tahidangkan lamang tapai, Sambia makan Anduang bacarito tantang Rayo dari saisuak.
“Katiko anduang ketek, nyo ndak pakai Baju rayo pas tu Ndak ado bapitih . Iyo Hari Rayo adolah hari nan paliang ditunggu-tunggu, Karano kasalah awak dulu bisa di maaf fan katiko tu awak basalaman ka sadolah urang. Karano dapek Thr dari tetangga, dapek mangaji di surau jo balimau di Batang Aia.”
Carito anduang mambuek awak anok sadolah yang mandanga. Hati awak nan mambuek lamah, tapi Manarimo.
“Amak ,satiok hari bisuak ko awak pai ka kampuang acok kan?” tanyo Dilan.
“Yo, nak . Saba nyo jan lupo jo kampuang,” jawek Amak.
Hari alah Maghrib disambuik di surau kampuang. Angin mulai dingin, bunyi takbir alah lunak. Lampu di rumah anduang mulai iduik, suaro anak-anak mulai rado. Awak duduak di ruang tamu rumah anduang, sambie manunggu nasi jo gulai ayam kampuang masak.
“anduang , doakan Ica capek salasai Kuliah , elok elok kuliah nyo ” kecek Ambo sambia malatakkan tangannyo di pangkuan Anduang.
“Amin nak. Elok-elok jo di rantau urang yo sambie kuliah . Kok taranga pulang , pulang ka ka rumah anduang ko ,” jawek Sambie galak.
Katiko malam Rayo di rumah Anduang sangaik beda. Ado bunyi petasan. ado pulo bunyi jangkrik, ado bunyi daun baringin, ado aie nan lambuik, ado rindu nan indak tatulih.
Awak hanyo duduak di mungko rumah, mancaliak langik nan babintang. Raso lapang, raso sanang, raso basyukur. Malam tu, awak baraja bahaso pulang kampuang indak datang jo badan sajo, tapi datang jo hati.
Hari Rayo bukan hanyo hari untuak makan lamak, tapi juo hari untuak batamu jo urang nan awak sayang , barumpuak jo dunsanak, mangampunan, sarato banyak ciek sabana dalam kaluarga mamaluak. Barayo di rumah anduang barayo di pangka diri.
Lah duo minggu lapeh Hari Rayo di kampuang. Tapi suasano rayo tu masih tingga di ingekan . Rumah anduang kini alah mulai langgang. Urang pulang ka umah , anak-anak kampuang baliak untuak mangaji. Tapi hati awak ica masih di sinan.
Tiok malam, den masih mancaliak HP, mandang foto anduang . Ayah jo Amak nan duduak di tanggo rumah sambie maminum aie kopi talua. Raso nyo, hati den indak dapek baliak sabanta.
Sakola alah dimulai, tugas banyak bana . Tapi ado nan barubah. Rayo tahun ko banyak nan mambuek awak sanang .
Sabanta ko tibo kaba dari kampuang , anduang sadang sakik . Batuak-batuak , sadang damam , mak ita dapek talepon pulo.
"Mak alah ndak ambuah makan, Ita. Katonyo, rindu ka anak-cucu nan lah baliak."
Mak barubah rupo nyo. Raut cameh nampak jaleh di muko nyo. Walau sabanta pulang, raso rasonyo salah masih ado dalam dado.
"Ayah , apo ndak elok kita baliak sabanta ka rumah anduang ?" tanyo Mak jo elok-elok.
Ayah maangguak, tapi jadwal karajo padek.
"Rindu nan indak dikunjuang , alah bisa jadi panyakik," kato Ayah jo tatok tanang.
Akhir pakan tu, ,awak baliak sabanta ka tampek anduang . Ndak banyak baok an , Cuma bungkuih limau, roti kasue jo kain batik untuak Anduang.
Sampai di umah anduang , awan manutuuik langik. Rumah anduang masih samo, tapi anduang di ateh kasue , basalimuik kain batiak.
“Assalamu’alaikum, anduang … ica tibo, anduang …”
Anduang mambuka mato, walau alun jaleh , tapi nyo masih anok.
“Anak-cucu anduang lah tibo … Alhamdulillah, anduang maraso alah sehaik sabanta…”
Aie mato alah manitiak. Diciumnyo tangan ambo, tangannyo dingin, tapi hangeknyo raso di hati.
Di dapua, Mak marabuik teh angek , kue kue rayo nan masih diandok an Mamak Ita dikalua an.
“Mak kami indak banyak kecek , tapi hati nyo dalam,” kato Mamak Ita.
“anduang tu taragak , taragak galak cucu-cucu jo anak -anaknyo.
Ambo duduak di dakek anduang . Dipaciknyo tangan den, diciumnyo.
“ica , anduang taragak … tapi kini alah lapeh sabananyo . Hati anduang alah lapang …”
“anduang , maaf fan ica jiko ndak acok pulang, jarang nelpon,” jawek ambo.
“Nak, pulang itu bukan hanyo langkah, tapi ingek Asa , ingekhati alah pulang.”
Malam tu, awak sumbayang maghrib di surau dakek rumah anduang. Suaro imam sabana lunak , tapi dalam. Ambo duduak di saf balakang jo , hati penuh galombang.
Sudah sumbayang , urang kampuang tibo ka rumah anduang . Ado nan mambaok pisang, ado nan mambaok kue kariang.
“Kalau anduang indak ado, ciek kampuang indak sanang,” kato Uni Salmah, tetangga dakek rumah anduang .”
“Anduang sabana urang nan disayang dek banyak urang, ndak dek hararo, tapi dek hati nan elok ,” bisiak Mak ka ambo.
Bisuak nyo , Anduang alah sabana lamah. Suaronyo mulai lambek , mato nyo agak payah di bukak.
Awak duduak dakek nyo , sambie mangaji surek Yasin jo manahan aie mato. Tibo-tibo, anduang manyauak jo suaro nan lambek.
“Icaa …”
“Apo, Anduang ?”
“Rayo tahun ka mungko , jiko Anduang ndak ado, baok lah adiak-adiak ka rumah ko. Hiduik ndak hanyo ka ateh taruih , tapi baliak. Kalau rumah siko alah langgang , hati awak pun kosong.”
Ambo ndak bisa jawek ,untuak mamaluak anduang arek-arek . Hati ambo hancuak. Tapi kato-kato Anduang masuak dalam Hati jo pikiran awak.
Seminggu Jalang tu, anduang maningga. Di Jumat pagi nan carah, suaro ayam bakokok manyambuik hari, Anduang maningga sambie tasenyum.
Awak barumbuak di rumah Anduang . Ica , Bima, Dilan, jo Rafi tibo katiko jenazah dimandi an , di sumbayangan , dibaok ka pakubuan dakek rumah anduang.
Mak indak bisa manahan aie matonyo. Tapi katiko tagak di pusaro anduang , Mak taruih manangih .
“Mak, tahun kamungko , rayo baranak awak baliak ka rumah anduang . Jan cameh rumah nan Mak tingga indak akan kosong.”
Hari-hari salang tu , awak rajin ka rumah anduang. Sabulan sakali, Ayah mancaliak atok nan alah rusak di rumah anduang, Mak mangirim bareh jo minyak. Ambo jo Rafi bahkan marancang untuak mambuek kabun ketek di halaman rumah Anduang bia rancak di caliak , bia rumah anduang rapi.
Hari Raya tahun bisuak ko , awak barayo di rumah anduang ndak bisa indak. Itu alah tradisi sabalum nyo.
Baju rayo awak jahiek di kampuang, karupuak jo kue rayo dibuek dek Uni Salmah, jo niniak mamak kampuang. Ambo jo Mak marancang maumpa juadah rayo di pantuah rumah, samo kayak anduang dulu Samo hiduik nyo.
Dan Hari Rayo itu tibo. Hari nan Rancak , hari nan manampuang kanangan. Di pantuah rumah, awak basalaman sabana rami . Ambo basalaman ka Mak, ayah , sudah tu adiak -adiak.
“Ica , tahun ko , awak lah nan jadi tulang rumah . Lanjuik an nan alah anduang mulai,” kato Mak.
Suaronyo barek , tapi Rancak.
Ambo maranggok dalam dalam, jo mancaliak langik di Rumah anduang nan carah . Di hati, Anduang masih ado. Di lamak katupek, di rendang daun kaduang, di takbir malam, nan di galak anak-anak kampuang nan main di dakek rumah anduang.
Rayo kini, bukan hanyo tantang juadah jo baju baru. Tapi rayo kini iolah janji,
Janji ka diri, ka kampuang, ka anduang nan di pusaro. Awak ka pulang, indak ka lupo. Ka rumah anduang nan di kampuang Bonai , ndak ka wak tinggan an rumah nan nan di sinan doh.
Carito ko manggamba an dari pulang kampuang jo indahnyo barumpuak di Hari Rayo basamo keluarga . Tradisi barayo ka rumah anduang indak mangambang , tapi punyo makno nan dalam pulang ka asa, pulang ka hati, jo pulang ka aka.
Dalam carito , ica jo keluarga mamakai tradisi rayo jo raso nan taragak bana, salaman jo urang tuo, makan juadah kampuang, bakunjuang tampek sanak , sampai maminta maaf jo mambuek janji untuak indak lupo ka kampuang halaman. Nan paling Ancak , barayo bukan hanyo mambaok tubuah pulang, tapi mambaok hati, taragak , jo tangguang jawek ka rumah anduang nan jadi lambang sambungan badunsanak.
Wakatu anduang maningga , ica tahu diri kok rumah anduang tu indak bisa tingga . Rumah tu harus dihiduik an dek cinto jo ado sanak nan tingga di sinan, sabagai tampek urang baranak di rayo-rayo nan tibo.