Kisah Hiduik Denai
Oleh : Miza Fitria, Mahasiswa Universitas Andalas
Dikampuang nan banamo jorong Tareh, Nagari Balai Panjang tampek Denai dilahiakan. Dikaliliangi bukik barisan tampak manjulang gunuang sago. Nagari nan rancak, udaro sajuak, sarato sawah nan tabantang mamanjokan mato. Carito bamulai dimano Mandeh bataruah nyao malahiakan Denai. Sakatiko sakik hilang dek mandanga tangih partamo nan tadanga diwakatu matohari baru mulai naiak, tapeknyo di tanggal 27 Maret 2005, jam 09.00 WIB. Tangih sakatiko manjadi paubek sakik nan dirasokan Mandeh. Sadari denai barumua 3 bulan banyak parasaian Mandeh jo Ayah, Denai nan acok sakik-sakik, kadang hari Denai baliak an , katiko siang Denai lalok katiko malam Denai batanggang. Samaso Denai ketek ado nenek nan Denai panggia Ibu nan salalu ado untuak Denai. Beliau nan sangaik mamanjokan Denai. Dari mulai Denai alun baranti manyusu Denai alah lalok dirumah ibu. Mangkonyo Denai itu labiah dakek jo Ibu dari pado Mandeh.
Pado maso Denai barumua 10 tahun, Ayah jo Mandeh sangaiklah payah mancari pitih, untuk manghidupi denai nan sadang basakolah. Ayah Denai hanyo bakarajo mambuek batu bata di tampek urang, sadangkan Mandeh pai ka sawah-sawah urang. Denai tingga di gaduang-gaduang nan hanyo ciek sajo ruanganyo, sagetek ruang dapua untuak mamasak jo kamar mandi nan aienyo dari sumua.
Katiko pagi Denai akan pai basikolah, Mandeh nan manyikekan rambuik. Alah salasai manganakkan pakaian, Denai nan taruih mambaok nasi dibungkuih pakai asoi supayo pitih balanjo bisa Denai latakkan. Dek sakin payah nyo hiduik kami, Mandeh acok maminjam piti urang untuak balanjo denai pai basikolah. Samaso itu Denai alah diajakan untuak pandai mangakok karajo rumah. Manolong Mandeh mambasua pinggan, itu nan salalu denai karajokan katiko pulang sakolah. Karano itu pasan Mandeh sabalun pai kasawah.
“Miza !!! pulang sakolah tolong sapu sarok jo basua pinggan yo nak, kok nampak galok bangkik an kain sakali. Ama lambek baliak beko.”
Katiko Mandeh sadang basiap ka pai ka sawah ma ariak denai dari lua.)
“ Jadi Maaaa”
sambia bajalan kalua pai basalam, kapai sakolah.
Samaso Denai kelas 5 SD, Ayah jo Mandeh Denai bakarajo di kadang ayam punyo anak mamak Denai. Salamo 4 tahun Mandeh jo Ayah bakarajo disitu. Sampai lahia pulo adiak Denai nan partamo. kawan-kawan Denai acok manggalak-galakan, mancemeehkan, ado kawan sakelas denai namonyo Mahardika inyo nan salalu mariak-ariak Denai katiko jam istirahat.
uuuuu kau bau baun ayam, pail ah kau dari siko.. hahhahahha
mangipehkan tangan sambia mantuik iduangnyo
Kawan-kawan sakelas Denai sadonyo galak, hati Denai taibo bana , tapi itu indak mambuek Denai malu jo apo karajo urang tuo Denai. Bialah Denai dikecekan baun ayam asalkan Denai diagiah makan jo piti halal. satiok hari Denai manangih katiko pulang sakolah. Ibu nan sangaik mamanjokan Denai , taruih pai manuruik kawan nan mambuek Denai manangih di sakolah. Indak lamo satelah itu dek karma nan balaku kironyo urang nan manggalakan Denai baun ayam, ayah jo mandeh inyo pulo nan karajo disitu lai. Dek mandeh jo ayah lai pandai manabuang-nabuang pitih, diansuah pulo untuak mambangun rumah, nan mambuek batu jo mangarajokan rumah itu dikarajokan dek Ayah Denai, dek karano inyo lai pandai pulo batukang. Sungguh baruntuang Denai punyo Ayah nan lai pandai bakarajo apo sajo. Denai nan sadang akan masuak SMP, kawan-kawan denai sadonyo baraja baok Honda. Kawan-kawan nan alah dibalikan Honda baru denai hanyo mamakai Honda vega R Ayah Denai. Taibo lah hati Ayah jo Mandeh mancaliak anaknyo nan hanyo mamakai Honda itu ditambah pulo cimeeh urang dimuko rumah.
‘’urang lah bahonda baruu, kau makai Honda buruak juo hahahahaha.”
“bia lah om asalkan lai ado, Denai nan indak malu ndak usah oom pulo nan rusuah.”
Dek Denai nan salalu basaba, baranak pulo jawi Ayah Denai. Urang tuo Denai salalu mangusahokan apo sajo untuak Denai. Walaupun Denai anaknyo indak pandai mamintak. Dulu urang musim bali sepeda jo iped Denai di usahokan pulo dek Ayah jo Mandeh mambalikannyo walaupun sapayah apo bana pitinyo dek Denai anak partamo pasti diusahokan juo. Dijua nyo anak jawi dek ayah, dibalikan pulo Honda sarupo kawan Denai. Harok Denai indak tabilang basyukur Denai punyo urang tuo nan salalu mangusahokan untuak anaknyo.
Katiko Denai kelas 3 SMP lahialah adiak Denai nan ka duo,alah batigo baradiak kakak, Denai surang nan padusi. Baban barek makin taraso katiko ibu Denai pai untuak salamonyo, saraso Denai indak punyo tampek kamangadu, urang nan kamambela Denai, nan mamanjokan Denai sampai sapatu untuak basikolah inyo nan mancucian. Tagamang badan Denai salamo baliau baru maningga.Mandeh nan sadang baranak ketek, tapaso Denai manolong Mandeh untuak mancuci baju, mamasak, jo mangakok karajo nan lainnyo.
Dari situ Denai baraja ba a rasonyo manjadi Mandeh nan mangakok sagalo karajo rumah. Mungkin itu pulo jalan tuhan untuak Denai supayo bisa manyiapkan diri utuak bisuak indak tagamang katiko mandeh pai. Gadih Minang harus pandai juo mamasak untuak pasiapan sabalun balaki jo manjadi minantu dirumah urang.
Denai nan manjadi anak partamo maraso punyo baban barek mamikiakan ba a supayo manjadi anak yang bisa mambanggakan kaduo urang gaek, manjadi contoh nan elok untuak adiak-adiak. Salamo 3 tahun Denai di SMA, bausaho mandapekan nilai nan rancak. Denai mandanga pulo kecek-kecek amak-amak disawah nan mangecekan..
Amak-amak kampuang bagunjiang
” Buliah kito caliak an Miza itu, indak akan tamaik inyo basikolah do.”
Alhamdulillahnyo Denai masuak siswa eligible sahinggo tabali kecek urang nan dulu mangecekan Denai indak katamaik sakolah sarupo Ayah jo Mandeh. Banyak cimeeh urang katiko denai mandaftar kuliah, Ayah cuman bakarajo tukang Mandeh nan hanyo manggaleh dirumah jo apo kadibayiah kuliah Denai bisuak. Tapi dek gigiah Denai samangek nan indak pernah puda dek cemeeh urang. Karano Denai yakin urang nan mancameehkan indak akan pernah maju, iri, dongki, indak pernah hilang walaupun Mandeh Denai alah elok ka urang-urang itu, tapi tetap juo buruak dimato urang. Denai nan taruih manuruik amak-amak tukang gunjiang dikampuang, sampai Denai diberang-berangan dek Mandeh, karano inyo indak suko Denai bantuak itu.
Denai akhirnyo tarimo di Universitas Andalas yang banyak impikan urang, tapi Denai masuak hanyo mamanggunokan nilai, sungguah mudah jalan tuhan untuak Denai. Alhamdulillah pulo Denai lulus Kip Kuliah sahinggo banyak pulo tatolong Ayah jo Mandeh untuak Denai bakuliah. Dihari partamo Denai di antakan dek Ayah jo Mandeh ka asrama, barek rasonyo untuak Denai jauh dari urang tuo. Kawan kariak Denai nan ma antan turuik sadiah karano kami nan biasonyo baduo main dirumah kini Denai alah di Padang, karano inyo samaso itu indak lulus dan mamiliah untuak nganggur satahun dan ulang untuak tes tahun muko. Lah dilatakkan sado barang Denai ka kamar, baliaklah urang nan ma antan denai sadonyo. Bantuak urang nan kaindak basobok lai Denai mangih-nangih dek karano baru partamo kali Denai untuak marantau. Satiok malam Denai manangih, dimano bisuak nyo Denai ka pai ospek manelpon lah mandeh, nampak Denai sadang manangih, disuruhnyo Denai pulang.
“ Jikok indak talok, indak usah kuliah Mandeh nan indak mamaso nak.”
Denai hanyo manjawek jo tangih taisak-isak, tapi Denai tetap jo tekat nan ingin manjadi urang berpendidikan indak sarupo Ayah jo Mandeh. Denai nan maraso indak punyo kawan, kironyo banyak juo urang elok nan nio bakawan jo Denai. Perlahan-lahan Denai lah mulai tabiaso untuak mamulai hari-hari tampa ado raso nio baliak karumah.Sapuluh bulan partamo kuliah, Denai tingga di asrama nan isinyo 3 urang sakamar. Alhamdulillah Denai dapek pulo bakawan jo urang Panyalaian namonyo Feby dan urang Gunuang Rajo namonyo Aisya. Sangaik baruntuang denai bakuliah banyak basuo urang indak kawan nan sakampuang sajo tapi alah dari mano-mano sajo. Batambah ilmu denai, banyak pulo batuka carito ba a adat di kampuang inyo, sarato batuka carito hiduik.
Semester satu Denai bakuliah, taraso barek dek karano maso penyesuaian denai dari maso SMA ka janjang kuliah iko. Untuang sajo kawan Denai di kelas dapek nan saiyo, kok ado tugas kelompok Denai lai dibaok baiyo. Tapi ado pulo pengkaderan di jurasan Denai sahinggo mambuek Denai maraso kuliah indak lamak. Pado maso itu Denai alun tau apo gunonyo pengkaderan, yang didalam kapalo Denai hanyo urang berang-berang indak jaleh sajo.
Tarnyato itu alah 2 tahun pulo balalunyo indak taraso kini Denai lah barado dipangujuang semester 4. Denai lah indak tingga di asrama lai, kini Denai tingga di kos. Baru patang rasonyo Denai masuak kuliah kini alah ado pulo anak angkatan 25 nan ka masuak. Denai pulo nan manjadi uni-uni pengkaderan itu, sahinggo kini Denai paham untuak apo gunonyo itu. Katiko awak alah kuliah awak indak manjadi siswa nan salalu di tanyo dek guru ba a kok awak indak buek tugas, ba a kok awak indak tibo kasakolah. Sangaik jauh babeda katiko dikuliah ko, dosen yang indak akan peduli dengan itu, karano awak alah mahasiswa yang harus tau kewajiban awak surang. Jauah dari rumah, kawan-kawan dikelas manjadi kaluarga awak dimano katiko ado apo-apo, kawan-kawanlah nan ka manolong. Dari pengkaderan dibantuak etika, raso pareso, sopan santun, dan tali ikatan dari uda-uni sampai ka adiak-adiaknyo. Sahingggo, indak ado sekat antaro sasamo mahasiswa sajurusan.
Denai nan indak biaso jauh dari urang tuo, mambuek Denai sampai semester ampek kini masih manangih malamnyo kalau taragak Ayah jo Mandeh. Apolai katiko hujan turun, raso hati taibo karano tabayang ba a susah nyo Ayah jo Mandeh manggadangkan Denai. Ayah nan mancari pitih jo tulang salapan karek, siang pai batukang, sanjo sampai malam kadang pai pulo ka parak, supayo anaknyo bisa kuliah sarupo anak urang. kecek Ayah nan mambuek Denai samangek walau sadang panek-panek untuak mambuek tugas.
‘’kuliah elok-elok nak, awak urang bansaik jan dituruikan lonjak urang. Kana-kana untuak apo niat pai kuliah, bialah awak dihino urang bansaik, asalkan anak Ayah jadi urang baguno nak bergelar pulo jan sarupo Ayah. Dulu Ayah untuak sakolah pai mangubalo kabau dulu, kini anak Ayah lah sanang sajo bialah susah bana piti tapi Ayah usahokan juo. Urang tuo kan maraso hilang paneknyo kalau sagalonyo untuak manyanangan anak-anaknyo.’’
Sakatiko aie mato bacucuran pulo sadareh aie hujan nan sadang turun, baitu sayangnyo Ayah jo Mandeh ka bakeh Denai.
Kini kawan kariak Denai alah kuliah pulo di UNP jadi kami bisa pulang kampuang basamo. Katiko itu Denai di japuik ka kos untuak pulang kampuang karano bisuaknyo hari rayo Idul adha. Disampanjang jalan kami bacarito, pajalan hiduik kami dari samaso TK banyak nan alah kami lalui. Bakawan baduo sampai alah kuliah pulo, dari nan tantunyo indak taruih baelok tapi ado pulo masonyo kami bacakak. Tapi kini kami alah gadang alah samo pandai memahami sifaik masiang-masiang. Dulu nan satiok hari basuo karano rumah kami dakek bahadok-adokan jadi bisa bacarito saitiok hari, malamnyo pai bali makanan,. Kini kami kuliah walaupun samo-samo dipadang tapi jarang juo pulo bisa basobok. Lamak nyo bacarito kironyo lah dakek kami dirumah, lah Nampak bukik barisan sarato puncak ayam jo puncak camin. Samaso ketek kami acok pai mandaki kasitu sambia mandi-mandi dibatang aia. Sampainyo dirumah lapeh taragak Denai mancaliak Ayah Mandeh jo kaduo adiak laki-laki Denai. Hilang sagalo panek jo baban dikuliah. Kalau alah dirumah nan paliang partamo Denai cari, samba Mandeh nan paliang lamak indak ado Denai basuo di Padang. Kalau malam kami bakumpua diruang tamu bacarito ba a susah hiduik maso dulu dan Alhamdulillah nyo dari buah kasabaran sahinggo Allah maagiah nikmat nan labiah kini. Walaupun hanyo sabateh cukuik, Alhamdulillah kami bahagia indak mamintak makan ka urang. Bak kecek Mandeh bialah awak basakik-sakik dahulu untuang ado manih diujuangnyo. Barani Denai mamiliah jalan untuak kuliah dari pado lansuang karajo, itu manjadi tangguang jawab Denai manyalasaiankannyo. Langkah nan alah dimulai indak pernah mambuek Denai suruik apopun nan manjadi panghalangnyo.
Karano kini Denai indak hanyo mancari ijazah atau gelar sarjana tapi mancari relasi jo pangalaman hiduik dirantau. Denai alah janji dalam diri, untuk ndak suruik dek cemeeh, ndak patah dek susah, indak tinggi hidung dek pencapaian. Karano yang maharagoi awak bukan urang lain, tapi keluarga. Urang lain bisa tapuk tangan waktu awak di ateh, tapi mandeh jo ayah lah nan indak akan manyipak pungguang awak walaupun awak jatuh. Karano urang tuo nan akan selalu ado katiko awak susah jo sanangnyo. Hiduik indak usah mambangga tingginyo tampek duduak, tapi tingginyo budi, bukan tantang tingginyo pendidikan tapi sabana tulusnyo niat awak mangubah nasib.
Alah denai tau kini kuliah bukan hanyo pilihan, tapi tangguang jawab. Walau paik diawalnyo, tapi manih hasilnyo. Urang bisa lahia dari kesederhanaan, tapi bukan berarti takdirnyo harus sederhana juo. Satiok langkah iyolah carito, dibaliak tangih ado doa. Satiok senyum ayah jo mandeh adalah cahayo nan baranak dari raso cinto nan indak batapi. Dan salamo kaduo urang tuo Dena masih ado, Denai akan taruih maju marubah nasib nan malang.